Η πείνα στην Κέρκυρα της κατοχής

Το 2^ο Γενικό Λύκειο Κέρκυρας έχει την τιμή να σας προσκαλέσει στη σχολική γιορτή για την επέτειο της 28^ης Οκτωβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Κέρκυρας τη Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 09:00.

Η φετινή γιορτή είναι αφιερωμένη στην ιταλογερμανική κατοχή στην Κέρκυρα και ειδικότερα στο πρόβλημα της πείνας του πληθυσμού της πόλης.

Κατά τη διάρκεια της γιορτής θα προβληθεί ταινία με μαρτυρίες συμπολιτών μας από την κατοχική περίοδο. Την ταινία επιμελήθηκε ο φιλόλογος Νίκ. Καρύδης με την κινηματογραφική ομάδα του σχολείου μας.

" Φιλιά εις τα παιδιά " του Βασ. Λουλέ στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου " Ιστορική Έρευνα Διδακτική και Νέες Τέχνολογίες " και η Ισραηλητική Κοινότητα Κέρκυρας έχουν την τιμή να σας προσκαλέσουν στην προβολή της πολυβραβευμένης ταινίας του Βασίλη Λουλέ

" Φιλιά εις τα παιδιά ".

Στο Αμφιθέατρο " Νίκο Σβαρώνος" του τμήματος Ιστορίας την Τρίτη 18 Μαρτίου 2014 και ώρα 19:00 μ.μ.

Θα ακολουθήσει συζήτηση μεαφορμή την ταινία στην οποία θα συμμετέχουν:

•  O Σκηνοθέτης Βασίλης Λουλές
•  Οι Ιστορικοί Γ. Κόκκινος και Χ. Κουργιαντάκη
• Συντονίζει ο Κ. Αγγελάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδαγωγικών

Εδώ και η πρόσκληση.

Εκατό χρόνια σε 10 λεπτά

Ένας αιώνας σε 10 λεπτά από Stefanelonikitelo

Ο εμπρησμός της Κέρκυρας το Σεπτέμβριο του 1943. Αφιέρωμα: Η ταινία.

Η εμπειρία της δημιουργίας της ταινίας αυτής ήταν για μένα πολύτιμη. Δείτε με τη σειρά και τα τρία μέρη.

Προβλήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Κέρκυρας την 27^η Οκτ. 2010 στα πλαίσια της σχολικής γιορτής του 2^ου Γενικού Λυκείου Κέρκυρας που ήταν αφιερωμένη στους γερμανικούς βομβαρδισμούς της Κέρκυρας  το Σεπτέμβριο του 1943.

Μάχη Μαραθώνα: 2500 χρόνια μετά

19 Μαΐου. Ημέρα μνήμης γενοκτονίας των Ποντίων.

Ένα παράδειγμα αξιοποίησης των Scribble Maps (Online σχεδιασμός και αξιοποίηση χαρτών)

Oι Scribble Maps μπορούν ν'αποδειχθούν ένα χρήσιμο εργαλείο στη διδασκαλία της ιστορίας και όχι μόνο.

Ουσιαστικά με τα διαθέσιμα εργαλεία μπορούμε να δουλέψουμε πάνω στο χάρτη, να επισημάνουμε περιοχές, να προσθέσουμε κείμενο, υπερδεσμούς, εικόνες, κ.ά. Τέλος, μας δίνεται η δυνατότητα να αποστείλουμε το χάρτη μας με e-mail ή να τον αναρτήσουμε στον ιστοχώρο μας.

Πρόχειρα και γρήγορα έκανα μια πρώτη απόπειρα. Αφορά τη διδασκαλία των Ανακαλύψεων στη Β΄ Λυκείου. Πατώντας πάνω στις πινακίδες με τα ονόματα ανοίγουν υπερδεσμοί.

Ιστορία στην... άμμο!

Η Kseniya Simonova είναι η νικήτρια του «Ουγγαρία έχεις ταλέντο». Η νεαρή κοπέλα εντυπωσίασε και ταυτόχρονα συγκίνησε τους πάντες με το ταλέντο και την ιδέα της, να ζωγραφίσει με άμμο την ιστορία της χώρας της κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.

Πηγή (αναφορά):ΤΑ ΝΕΑ

Υγρόν πυρ - το μυστικό όπλο που έσωσε το Βυζάντιο.

Από σχετική ιστοσελίδα που φιλοξενεί άρθρο του Κίμωνα Ε. Πλακογιαννάκη,
περιοδικό "ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ" τ.41 επιλέγω:

Το υγρό πυρ επινοήθηκε ή τελειοποιήθηκε από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Καλλίνικο (από την Ηλιούπολη της Συρίας) και η χρήση του αναφέρεται για πρώτη φορά τον 7ο μ.Χ. αιώνα εναντίον του Αραβικού στόλου που πολιορκούσε την Κωνσταντινούπολη. Υπήρξε ένα από τα φοβερότερα όπλα του μεσαίωνα και επανειλημμένα έσωσε το Βυζάντιο από εχθρικές επιθέσεις.

Σύνθεση του υγρού πυρός

Κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρος για την ακριβή σύνθεση του υγρού πυρός. Παρόλα αυτά οι αναφορές που υπάρχουν από ιστορικούς μας δίνουν κάποιες ενδείξεις για το ποια μπορεί να ήταν η σύνθεσή του.
Οι πρώτη ιστορική αναφορά για την κατασκευή εμπρηστικού μίγματος προέρχεται από τον χρονικογράφο Μαλάλα (6ος αιώνας), ο οποίος αναφέρει ότι ο Αυτοκράτορας Αναστάσιος ο Α' (491-518 μ.Χ.) προκειμένου να αντιμετωπίσει την επανάσταση του κόμη των Φοιδεράτων Βιταλιανού, κάλεσε από την Αθήνα κάποιο φιλόσοφο ονόματι Πρόκλο, ο οποίος φαίνεται ότι ασχολείτο με την παρασκευή εύφλεκτων υλών. Ο Πρόκλος κατασκεύασε από "ΘΕΙΟΝ ΑΠΥΡΟΝ" (άκαυτο θειάφι) μία πολύ ψιλή σκόνη την οποία παρέδωσε στον αρχηγό του Βασιλικού Πλωίμου (στόλου) Μαρίνο, λέγοντάς του "όπου και αν τη ρίξεις, είτε σε κτίρια, είτε σε πλοία, η σκόνη με την ανατολή του ηλίου αναφλέγεται και καίει τα πάντα.". Έτσι και έγινε. Αυτή λοιπόν πρέπει να είναι η πρώτη αναφορά για την κατασκευή εμπρηστικού μίγματος το οποίο υπήρξε ο πρόγονος του Ελληνικού υγρού πυρός.
Υπάρχουν αρκετές αναφορές που μιλάνε για την αυτανάφλεξη του υγρού πυρός μόλις αυτό ερχόταν σε επαφή με το νερό (ιδιότητα που το καθιστούσε πρακτικώς άσβεστο σε επιθέσεις εναντίον πλοίων) ιδιότητα που σύμφωνα με μερικούς ερευνητές πρέπει να οφείλεται στην παρουσία ασβέστη ή φωσφορούχου ασβεστίου. Άλλα συστατικά του σύμφωνα με τους ερευνητές πρέπει να ήταν η νάφθα, σε μορφή αργού ή αποσταγμένου πετρελαίου και στερεά συστατικά όπως νίτρο, θείο, ρητίνη ή και άλλες εύφλεκτες ύλες. Σύμφωνα με κάποιους άλλους ερευνητές δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο το υγρό πυρ να ήταν και κάποιας μορφής πυρίτιδα (συμπέρασμα που προέρχεται από τις αναφορές για καπνούς και βροντές κατά την διάρκεια εκτόξευσής του).
Διαβάστε και τα υπόλοιπα στοιχεία.

Μάθημα ιστορίας... στις γειτονιές της πόλης

Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την πρωτοβουλία του (παλιότερου όπως πληροφορήθηκα) Δήμαρχου της Κομοτηνής. Η φετινή μας τουρνέ περιλάμβανε Θράκη και Σαμοθράκη.

Στην Κομοτηνή, λοιπόν, στις ταμπέλες των οδών κάτω από το όνομα υπάρχουν σύντομες ιστορικές πληροφορίες γι' αυτό. Αφού κρίθηκε ένα πρόσωπο, μια ιδέα, ένα ιστορικό γεγονός κλπ άξιο να παραμείνει στην καθημερινότητά μας ονοματοδοτώντας μιαν οδό, καλό είναι να γνωρίζουμε δυο στοιχεία γι' αυτό.

Επειδή η πόλη είναι και πρέπει να παραμένει ζωντανό στοιχείο της ζωής, επομένως και της εκπαίδευσης, θα μπορούσαμε λ.χ. στα πλαίσια μιας εργασίας να ζητήσουμε από τους μαθητές μας να ταξινομήσουν θεματολογικά κάποιες οδούς με βάση διαφορετικά κάθε φορά κριτήρια: π.χ. Έλληνες πολιτικοί που έπαιξαν ρόλο στους Βαλκανικούς πολέμους, μαρτυρικές πόλεις της Ελλάδας, ήρωες κινημάτων-επαναστάσεων, καλλιτέχνες, μουσικοί, γλύπτες, ποιητές της τάδε περιόδου, προσωπικότητες που διακρίθηκαν στον πνευματικό στίβο στο Μεσοπόλεμο κ.ά.
Κάθε τόπος έχει και τις δικές του βέβαια προσωπικότητες, γεγονότα κλπ. Εδώ στην Κέρκυρα, λίγοι μάλλον γνωρίζουμε λίγα για το έργο, το ρόλο, την "πολιτεία" των προσωπικοτήτων που κοσμούν με το όνομά τους τις οδούς της πόλης μας. Παίζοντας το παιχνίδι της πόλης με ΤΠΕ τα παιδιά αποκτούν την ικανότητα να διακρίνουν και να ταξινομούν βάσει κριτηρίων ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα, να αποκτούν συνείδηση της χρονικής σειράς των ιστορικών γεγονότων, αποκτούν ερευνητικό πνεύμα, ενώ δίνεται και το έναυσμα να διερευνήσουν σε βάθος πρόσωπα, πράγματα, γεγονότα που τους γοητεύουν, που έπαιξαν ρόλο στην ιστορία της πατρίδας τους, στην ιδιαίτερη πατρίδα τους ακόμα και στην καθημερινότητά τους.
Φανταστείτε (απευθύνομαι στους Κερκυραίους) μια τέτοια εργασία-παιχνίδι στο ιστορικό κέντρο της πόλης και στο Καμπιέλο (εκεί, θα κερδίζει πόντους η ομάδα που καταφέρνει να προσανατολιστεί και να τελειώσει πιο γρήγορα).
Ας "ανάψουν" οι χάρτες οι ηλεκτρονικοί χάρτες. (με Internet Explorer).
Οι φωτό είναι από την πόλη της Κομοτηνής. Πόσο άραγε θα κόστιζε μια ανάλογη πρωτοβουλία κι εδώ;

Παπαδιαμάντης, Πάσχα, Κέρκυρα, Ιστοεξερεύνηση

Στη Γ ΄Γυμνασίου και κατά το τελευταίο τρίμηνο οι μαθητές στα πλαίσια του μαθήματος της ιστορίας προβλέπεται να διδάσκονται στοιχεία τοπικής τους ιστορίας. Παρόλο που ειδικά για την Κέρκυρα το ΠΙ έχει φτιάξει ένα σχετικό corpus, θεωρώ ότι μια ιστοεξερεύνηση (Webquest) θα ήταν πολύ καλή οδός προσέγγισης στοιχείων της τοπικής μας Ιστορίας.

Το γ΄ τρίμηνο συμπίπτει με την Άνοιξη, την εποχή που όλοι στην Κέρκυρα (και έξω απ’ αυτήν) περιμένουν το Πάσχα. Ο Αλ. Παπαδιαμάντης έγραψε το διήγημα «Πάσχα Ρωμέικο» αναφερόμενος σ’ ένα χαρακτήρα -φίλο του - ιταλοκερκυραίο, όπως τον αποκαλεί.

Ο συνδυασμός λογοτεχνίας και ιστορίας θα μπορούσε να λειτουργήσει παραγωγικά. Το κείμενο του Παπαδιαμάντη δίνεται ως αφόρμηση, ως πρόσχημα για ν’ αρχίσουν να τίθενται τα σχετικά ερωτήματα μέσα στην ιστοξερεύνηση. Μερικά λ.χ. θέματα που θίγονται στο διήγημα θα μπορούσαν να τεθούν προς έρευνα:

• Το Αχίλλειο, η δημιουργία του, οι προσωπικότητες που σχετίζονται με την ιστορία του, η θέση και ρόλος του μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο.
• Σημαντικές προσωπικότητες του πνεύματος και των γραμμάτων στην Κέρκυρα (Δ. Σολωμός, Α. Μουστοξύδης, Μητρ. Αθανάσιος,Ν. Μάντζαρος, Βράιλας-Αρμένης κ.ά΄)
• H παρουσία και οι βλέψεις των Ιταλών στην Κέρκυρα κατά τον 20ο αιώνα.
• Ο σεβασμός προς τον Άγιο Σπυρίδωνα και οι λιτανείες του τη Μ. Εβδομάδα.
• Μια ομάδα φωτογράφων μπορεί ν’ απαθανατίσει χαρακτηριστικές στιγμές του κερκυραϊκού Πάσχα, να εντοπίσει φερώνυμες οδούς και να φωτογραφήσει προτομές των πνευματικών προσώπων του διηγήματος.
  

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Πάσχα Ρωμέικο

Ο μπάρμπα-Πύπης, γηραιός φίλος μου, είχεν επτά ή οκτώ καπέλα, διαφόρων χρωμάτων, σχημάτων και μεγεθών, όλα εκ παλαιού χρόνου και όλα κατακαίνουργα, τα οποία εφόρει εκ περιτροπής μετά του ευπρεπούς μαύρου ιματίου του κατά τας μεγάλας εορτάς του ενιαυτού, οπόταν έκαμνε δύο ή τρεις περιπάτους από της μιας πλατείας εις την άλλην διά της οδού Σταδίου. Οσάκις εφόρει τον καθημερινόν κούκον του, με το σάλι του διπλωμένον εις οκτώ ή δεκαέξ δίπλας επί του ώμου, εσυνήθιζε να κάθηται επί τινας ώρας εις το γειτονικόν παντοπωλείον, υποπίνων συνήθως μετά των φίλων, και ήτο στωμύλος και διηγείτο πολλά κ' εμειδία προς αυτούς.

Όταν εμειδία ο μπάρμπα-Πύπης, δεν εμειδίων μόνον αι γωνίαι των χειλέων, αι παρειαί και τα ούλα των οδόντων του, αλλ' εμειδίων οι ιλαροί και ήμεροι οφθαλμοί του, εμειδία στίλβουσα η σιμή και πεπλατυσμένη ρις του, ο μύσταξ του ο ευθυσμένος με λεβάνταν και ως διά κολλητού κηρού λελεπτυσμένος, και το υπογένειόν του το λευκόν και επιμελώς διατηρούμενον, και σχεδόν ο κούκος του ο στακτερός, ο λοξός κ' επικληνής προς το ους, όλα παρ' αυτώ εμειδίων.

Είχε γνωρίσει πρόσωπα και πράγματα εν Κερκύρα· όλα τα περιέγραφε μετά χάριτος εις τους φίλους του. Δεν έπαυσε ποτέ να σεμνύνεται δια την προτίμησιν την οποίαν είχε δείξει αείποτε διά την Κέρκυραν ο βασιλεύς, και έζησεν αρκετά διά να υπερηφανευθή επί τη εκλογή, ην έκαμε της αυτής νήσου προς διατριβήν η εφτακρατόρισσα της Αούστριας. Ενθυμείτο αμυδρώς τον Μουστοξύδιν, μα δότο, δοτίσσιμο κε ταλέντο! Είχε γνωρίσει καλώς τον Μάντζαρον, μα γαλαντουόμο! τον Κερκύρας Αθανάσιον, μα μπράβο! τον Σιορπιέρρο, κε γκράν φιλόζοφο! Το τελευταίον όνομα έδιδεν εις τον αοίδιμον Βράϊλαν, διά τον τίτλον ον του είχαν απονείμει, φαίνεται οι Άγγλοι. (Sir Pierro = Sir Peter).

Είχε γνωρίσει επίσης τον Σόλωμο (κε ποέτα!), του οποίου απεμνημόνευε και στίχους τινάς, απαγγέλων αυτούς κατά το εξής υπόδειγμα:

Ωσάν τη σπίθα κρουμμένη στη στάχτη

πού εκρουβόταν για μας λευτεριά;

Εισέ πάσα μέρη πετιέται κι' ανάφτει

και σκορπιέται σε κάθε μεριά.

Ο μπάρμπα-Πύπης έλειπεν υπέρ τα είκοσιν έτη εκ του τόπου της γεννήσεώς του. Είχε γυρίσει κόσμον κ' έκαμεν εργασίας πολλάς. Έστειλέ ποτε και εις την Παγκόσμιον έκτεσι, διότι ήτο σχεδόν αρχιτέκτων, και είχε μάλιστα και μίαν ινβεντσιόνε. Εμίσει τους πονηρούς και τους ιδιοτελείς, εξετίμα τον ανθρωπισμόν και τη τιμιότητα. Απετροπιάζετο τους φαύλους.

«Ιλ τραδιτόρε νον α κομπασσιόν» -ο απατεώνας δεν έχει λύπησι. Ενίοτε πάλι εμαλάττετο κ' εδείκνυε συγκατάβασιν εις τας ανθρωπίνας ατελείας. «Ουδ'η γης αναμάρτητος -άγκε λα τέρρα νον ε ιμπεκάμπιλε.» Και ύστερον, αφ' ου η γη δεν είναι, πώς θα είναι ο Πάπας; Όταν του παρετήρει τις ότι ο Πάπας δεν εψηφίσθη ιμπεκάμπιλε, αλλά ινφαλίμπιλε, δεν ήθελε ν' αναγνωρίσει την διαφοράν.

Δεν ήτο άμοιρος και θρησκευτικών συναισθημάτων. Τας δύο ή τρεις προσευχάς, ας είξευρεν τας είξευρεν ελληνιστί. «Τα πατερμά του είξευρε ρωμέϊκα». Έλεγεν: «Άγιος, άγιος, άγιος κύριος Σαβαώθ... ως ενάντιος υψίστοις» Όταν με ερώτησε δις ή τρις τι σημαίνει τούτο, το ως ενάντιος, προσεπάθησα να διορθώσω και εξηγήσω το πράγμα. Αλλά μετά δύο ή τρεις ημέρας υποτροπιάζων πάλιν έλεγεν: «Άγιος, άγιος, άγιος... ως ενάντιος υψίστοις!»

Εν μόνον είχεν ελάττωμα, ότι εμίσει αδιαλλάκτως παν ό,τι εκ προκαταλήψεως εμίσει και χωρίς ν' ανέχηται αντίθετον γνώμην ή επιχείρημα. Πολιτικώς κατεφέρετο πολύ κατά των Άγγλων, θρησκευτικώς δε κατά των Δυτικών. Δεν ήθελε ν' ακούση το όνομα του Πάπα, και ήτο αμείλικτος κατήγορος του ρωμαϊκού κλήρου...

Την εσπέραν του Μεγάλου Σαββάτου του έτους 188... περί ώραν ενάτην, γερόντιόν τι ευπρεπώς ενδεδυμένον, καθόσον ηδύνατο να διακρίνη τις εις το σκότος, κατήρχετο την απ' Αθηνών είς Πειραιά άγουσαν, την αμαξιτήν. Δεν είχεν ανατείλει ακόμη η σελήνη, και ο οδοιπόρος εδίσταζε ν' αναβή υψηλότερον, ζητών δρόμον μεταξύ των χωραφίων. Εφαίνετο μη γνωρίζων καλώς τον τόπον. Ο γέρων θα ήτο ίσως πτωχός, δεν θα είχε 50 λεπτά δια να πληρώση το εισιτήριον του σιδηροδρόμου ή θα τα είχε κ' έκαμνεν οικονομίαν.

Αλλ' όχι δεν ήτο πτωχός, δεν ήτο ούτε πλούσιος, είχε διά να ζήση. Ήτο ευλαβής και είχε τάξιμο να καταβαίνη κατ' έτος το Πάσχα πεζός εις τον Πειραιά, ν' ακούη την Ανάστασιν εις τον Άγιον Σπυρίδωνα και όχι εις άλλην Εκκλησίαν, να λειτουργήται εκεί, και μετά την απόλυσιν ν' αναβαίνη πάλιν πεζός εις τας Αθήνας.

Ήτο ο μπάρμπα-Πύπης, ο γηραιός φίλος μου, και κατέβαινεν εις τον Πειραιά διά ν' ακούση το Χριστός Ανέστη εις τον ναόν του του ομωνύμου και προστάτου του, διά να κάμη Πάσχα ρωμέϊκο κ' ευφρανθή η ψυχή του.

Και όμως ήτο... δυτικός!

Ο μπάρμπα-Πύπης, Ιταλοκερκυραίος, απλοϊκός, Ελληνίδος μητρός. Έλλην την καρδίαν, και υφίστατο άκων ίσως, ως και τόσοι άλλοι, το άπειρον μεγαλείον και την άφατον γλυκύτητα της εκκλησίας της Ελληνικής. Εκαυχάτο ότι ο πατήρ του, όστις ήτο στρατιώτης του Ναπολέοντος Α' «είχε μεταλάβει ρωμέϊκα» όταν εκινδύνευσε ν' αποθάνη, εκβιάσας μάλιστα προς τούτο, διά τινων συστρατιωτών του, τον ιερέα τον αγαθόν. Και όμως όταν, κατόπιν τούτων, φυσικώς, του έλεγε τις: «Διατί δεν βαπτίζεσαι μπάρμπα-Πύπη;» η απάντησίς του ήτο ότι άπαξ εβαπτίσθη και ότι ευρέθη εκεί.

Φαίνεται ότι οι Πάπαι της Ρώμης με την συνήθη επιτηδείαν πολιτικήν των, είχον αναγνωρίσει εις τους Ρωμαιοκαθολικούς των Ιονίων νήσων τινά των εις τους Ουνίτας απονεμομένων προνομίων, επιτρέψαντες αυτοίς να συνεορτάζωσι μετά των ορθοδόξων όλας τας εορτάς. Αρκεί να προσκυνήση τις την εβδομάδα του Ποντίφηκος· τα λοιπά είναι αδιάφορα.

Ο μπάρμπα-Πύπης έτρεφε μεγίστην ευλάβειαν προς τον πολιούχον ΄Αγιον της πατρίδος του και προς το σεπτόν αυτού λείψανον. Επίστευεν εις το θαύμα το γενόμενον κατά των Βενετών, τολμησάντων ποτέ να ιδρύσωσιν ίδιον θυσιαστήριον εν αυτώ τω ορθοδόξω ναώ, (il santo Spiridion ha fatto questo caso), ότε ο Άγιος επιφανείς νύκτωρ εν σχήματι μοναχού, κρατών δαυλόν αναμμένον, έκαυσεν ενώπιον των απολιθωθέντων εκ του τρόμου φρουρών το αρτιπαγές αλτάρε. Αφού ευρίσκετο μακράν της Κερκύρας, ο μπάρμπα-Πύπης ποτέ δεν θα έστεργε να εορτάση το Πάσχα μαζί με τσου φράγκους.

Την εσπέραν λοιπόν εκείνην του Μεγάλου Σαββάτου ότε κατέβαινεν εις Πειραιά πεζός, κρατών εις την χείρα τη λαμπάδα του, ην έμελλε ν' ανάψη κατά την Ανάστασιν, μικρόν πριν φθάση εις τα παραπήγματα της μέσης οδού, εκουράσθη και ηθέλησε να καθίση επ' ολίγον ν' αναπαυθή. Εύρεν υπήνεμον τόπον έξωθεν μιας μάνδρας, εχούσης και οικίσκον παρά την μεσημβρινήν γωνίαν, κ' εκεί εκάθησεν επί των χόρτων, αφού επέστρωσε το εις πολλάς δίπλας γυρισμένο σάλι του. Έβγαλεν από την τσέπην την σιγαροθήκην του, ήναψεν σιγαρέττον κ' εκάπνιζεν ηδονικώς.

Εκεί ακούει όπισθέν του ελαφρόν θρουν ως βημάτων επί παχείας χλόης και, πριν προφθάση να στραφή να ίδη, ακούει δεύτερον κρότον ελαφρότερον. Ο δεύτερος ούτος κρότος του κάστηκε ότι ήτον ως ανυψουμένης σκανδάλης φονικού όπλου.

Εκείνην την στιγμήν είχε λαμπρυνθή προς ανατολάς ο ορίζων, και του Αιγάλεω αι κορυφαί εφάνησαν προς μεσημβρίαν λευκάζουσαι. Η σελήνη, τετάρτην ημέραν άγουσα από της πανσελήνου, θ' ανέτελλε μετ' ολίγα λεπτά. Εκεί όπου έστρεψε την κεφαλήν προς τα δεξιά, εγγύς της βορειανατολικής γωνίας του αγροτικού περιβόλου, όπου εκάθητο, του κάστηκε, ως διηγείτο αργότερα ο ίδιος, ότι είδε ανθρωπίνην σκιάν, εις προβολήν τρόπον τινά ισταμένην και τείνουσαν εγκαρσίως μακρόν τι ως ρόπαλον ή κοντάριον προς το μέρος αυτού. Πρέπει δε να ήτο τουφέκιον.

Ο μπάρμπα-Πύπης ενόησεν αμέσως τον κίνδυνον. Χωρίς να κινηθή άλλως από την θέσιν του, έτεινε την χείρα προς τον άγνωστον κ' έκραξεν εναγωνίως.

-Φίλος! Καλός! μη ρίχνεις...

Ο άνθρωπος έκαμε μικρόν κίνημα οπισθοδρομήσεως, άλλά δεν επανέφερεν το όπλον εις ειρηνικήν θέσιν.ουδέ καταβίβασε την σκανδάλην.

-Φίλος! και τι θέλεις εδώ; ηρώτησε με απειλητικήν φωνήν.

-Τι θέλω; επανέναβεν ο μπάρμπα-Πύπης. Κάθουμαι να φουμάρο το τσιγάρο μου.
-Και δεν πας αλλού να το φουμάρης,ρε; απήντησεν αυθαδώς ο άγνωστος. Ηύρες τον τόπο, ρε, να φουμάρης το τσιγάρο σου!

-Και γιατί; επανέλαβεν ο μπάρμπα-Πύπης. Τι σας έβλαψα;

- Δεν ξέρω 'γω απ' αυτά, είπεν οργίλως ο αγρότης· εδώ είναι αποθήκη, έχει χόρτα, έχει κι' άλλα πράμματα μέσα. Μόνον κόττες δεν έχει, προσέθηκε μετά σκληρού σαρκασμού. Εγελάστηκες.

Ήτο πρόδηλον ότι είχεν εκλάβει τον γηραιόν φίλον μου ως ορνιθοκλόπον, και διά να τον εκδικηθή του έλεγεν ότι τάχα δεν είχεν όρνιθας, ενώ κυρίως ο αγρονόμος διά τάς όρνιθάς του θα εφοβήθη και ωπλίσθη με την καραβίναν του.

Ο μπάρμπα-Πύπης εγέλασε πικρώς προς τον υβριστικόν υπαινιγμόν.

-Συ εγελάστηκες, απήντησεν· εγώ κόττες δεν κλέφτω, ούτε λωποδύτης είμαι· εγώ πηγαίνω στον Πειραιά ν' ακούσω Ανάσταση στον Άγιο Σπυρίδωνα.

Ο χωρικός εκάγχασε.

-Στον Πειραιά; στον Αϊ-Σπυρίδωνα; κι' από πού έρχεσαι;

-Απ' την Αθήνα.

-Απ' την Αθήνα; και δεν έχει εκεί εκκλησίαις, ν' ακούσης Ανάσταση;

-Έχει εκκλησίαις, μα εγώ τώχω τάξιμο, απήντησεν ο μπάρμπα-Πύπης.

Ο χωρικός εσιώπησε προς στιγμήν, είτα επανέλαβε.

-Να φχαριστάς, καϋμένε...

Και τότε μόνον κατεβίβασε την σκανδάλην και ώρθωσε το όπλον προς τον ώμον του.

-Να φχαριστάς καϋμένε, την ημέρα που ξημερώνει αύριον, ει δε μη, δεν τώχα για τίποτες να σε ξαπλώσω δω χάμου. Τράβα τώρα!

Ο γέρων Κερκυραίος είχεν εγερθή και ητοιμάζετο να απέλθη, αλλά δεν ηδυνήθη να μη δώση τελευταίαν απάντησιν.

-Κάνεις άδικα και συχωρεμένος νάσαι που με προσβάλλεις, είπε. Σ' ευχαριστώ ως τόσο που δε μ' ετουφέκισες, αλλά νον βα μπένε.., δεν κάνεις καλά να με παίρνεις για κλέφτη. Εγώ είμαι διαβάτης, κ' επήγαινα, σου λέω στον Πειραιά.
-Έλα, σκόλα, σκόλα τώρα, ρε...

Και ο χωρικός στρέψας την ράχιν εισήλθεν ανατολικώς διά της θύρας του περιβολίου, κ' έγινεν άφαντος.

Ο γέρων φίλος μου εξηκολούθησε τον δρόμον του.

Το συμβεβηκός τούτο δεν ημπόδισε τον μπάρμπα-Πύπην να εξακολουθή κατ' έτος την ευσεβή του συνήθειαν, να καταβαίνει πεζός εις τον Πειραιά, να προσέρχηται εις τον Άγιον Σπυρίδωνα και να κάμει Πάσχα ρωμέϊκο.

Εφέτος το μισοσαράκοστον μοι επρότεινεν, αν ήθελα να τον συνοδεύσω εις την προσκύνησίν του ταύτην. Θα προσεχώρουν δε εις την επιθυμίαν του, αν από πολλών ετών δεν είχα την συνήθειαν να εορτάζω εκτός του Άστεως το Άγιον Πάσχα.

Ἀπὸ τὴ Συλλογὴ «Πασχαλινὰ διηγήματα», Ἔκδοση «Βιβλιοπωλεῖον τῆς «Ἑστίας» Ι.Δ.Κολλάρου καὶ ΣΙΑ ΑΕ

Πηγές:

Κείμενο: Μυριόβιβλος

Φωτό 1 : Corfuland-Γ. Ζούμπος

Φωτό 2: Κων/νος Μάνος

Φωτό 3: Φωτογραφίες από την Κέρκυρα

Κυριάκος Πιττάκης. Ο πρώτος Έλληνας αρχαιολόγος σώζει την Ακρόπολη

Ο Κυριάκος Πιττάκης (Ψυρή 1798-1863 Αθήνα) υπήρξε ο πρώτος Έλληνας αρχαιολόγος, από τους πρωτοπόρους στη διαμόρφωση της ελληνικής αρχαιολογίας. Γεννήθηκε στο Ψυρή της Αθήνας και η οικογένεια του ήταν από τις παλιότερες της περιοχής. Συμμετείχε ως αγωνιστής στην επανάσταση του 1821 και το 1824 πήγε στην Κέρκυρα για να σπουδάσει στην Ιόνιο Ακαδημία.

Κατά τη διάρκεια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας, την Ακρόπολη πολιορκούσαν ή υπερασπίζονταν διαδοχικά οι Έλληνες και οι Τούρκοι, με αποτέλεσμα να υποστεί ορατές ακόμα και σήμερα ζημίες. Τότε διαδραματίστηκε ένα άγνωστο σχεδόν εκτός συνόρων επεισόδιο. Κατά τη χρονική περίοδο 1821-1822, τους Τούρκους που είχαν κλειστεί στα τείχη, πολιορκούσαν οι εξεγερμένοι Έλληνες με αρχηγό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο.

Στην πολιορκία της Ακρόπολης, λίγο πριν αρχίσει ο βομβαρδισμός (11 Μαρτίου 1822), η Ελληνική Κυβέρνηση συνιστούσε «προσοχή» στον επικεφαλής Γερμανών φιλελλήνων, Γάλλο συνταγματάρχη Ολιβιέ Βουτιέ: «...μη λησμονήτε», υπεδείκνυε, «ότι μέσα εις το Κάστρον περικλείονται αυτά τα πολύτιμα λείψανα της αρχαιότητος, οπού ο πανδαμάτωρ χρόνος δεν ημπόρεσε να εξαφανίση· συνιστώμεν εις την αγάπην σας προς το ωραίον τα αριστουργήματα των προγόνων μας. Είθε η αιγίς της Αθηνάς να προφυλάξη τον ναόν της»...

Η επιχείρηση τραβούσε σε μάκρος και η έκβασή της ήταν αμφίρροπη. Αναπόφευκτη συνέπεια ήταν να εξαντληθούν όχι μόνον οι προμήθειες, αλλά και τα πολεμοφόδια των υπερασπιστών της τελευταίας θέσης που διατηρούσαν οι οθωμανικές αρχές σε ολόκληρη την Αττική. Τότε ήταν που ο νέος αγωνιστής -και αργότερα πρώτος Έφορος Αρχαιοτήτων-, ο Κυριάκος Πιττάκης, διέκρινε τους Τούρκους στρατιώτες τη στιγμή που ήταν έτοιμοι να σπάσουν τις κολόνες του Παρθενώνα, προκειμένου να αφαιρέσουν το μολύβι που τους έλειπε, αλλά που υπήρχε σε ικανές ποσότητες στα σφραγίσματα, στο κέντρο των σφονδύλων των κιονόκρανων.

Κατεχόμενος από συγκίνηση, ανέφερε το γεγονός στο στρατόπεδό του και έπεισε τους Έλληνες πολιορκητές να προμηθεύσουν οι ίδιοι τα βόλια που προορίζονταν για τα τουρκικά όπλα που θα έβαλλαν εναντίον τους.

Ιστοσελίδα για τη σύγχρονη ευρωπαϊκή και ελληνική ιστορία

Μια χρήσιμη ιστοσελίδα για τη σύγχρονη ευρωπαϊκή και ελληνική ιστορία είναι του Δ. Κοκκώνη.

Περιέχει πλήθος ιστορικών στοιχείων, με ειδικές αναφορές στην ευρωπαϊκή τέχνη του 19 αιώνα, τους Βαλκανικούς, τον Πρώτο και Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Μεσοπόλεμο, τον Εμφύλιο κ.ά. Εδώ θα βρείτε επίσης πηγές, κείμενα δημόσια και ιδιωτικά, χάρτες και άλλα πολλά χρήσιμα. Αξίζει τα κλικ σας.

Επισκεφτείτε την από εδώ.

1929 Το οικονομικό κραχ (οι «Αλεπούδες και οι Λέοντες»)

Όταν με τους μαθητές μου συνεξετάζαμε στα πλαίσια του μαθήματος της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου το φαινόμενο του Οικονομικού κραχ του 1929 στην Αμερική και επισημαίναμε τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές παραμέτρους που συνοδήγησαν στο αποτέλεσμα αυτό, πάντα από μόνοι τους οι μαθητές επισήμαιναν ομοιότητες με τα σημερινά οικονομικά ήθη. Δεν ήταν κάτι ξένο, το ζούσαν το σενάριο.
Συνήθως δε επισήμαινα την προσέγγιση του Παρέτο για το σχηματισμό και τη συγκρότηση της ελίτ (κάτι που τους ήταν οικείο από το μάθημα της κοινωνιολογίας). Ο Παρέτο λοιπόν ονομάζει «Αλεπούδες» τα άτομα που διακρίνονται για την πονηριά, τη διπλωματικότητα την ευελιξία και την επιδεξιότητά τους. «Λέοντες» ονομάζει τα άτομα που προβαίνουν σε δυναμικές ενέργειες και διακρίνονται για την αποφασιστικότητά τους, για να καταλήξει ότι τελικά η κυβερνώσα ελίτ είναι ένα μείγμα «λεόντων» και «αλεπούδων».
Για τη σημερινή λοιπόν κρίση στην Αμερική ποιος ευθύνεται; Η λύση που τώρα προκρίνεται φαίνεται τελικά ότι είναι μια συμφωνία των Λεόντων και των Αλεπούδων της κυβερνώσας ελίτ (δηλ. των χρηματιστών, των manager των τραπεζών κ.ά με την εξουσία). Και οι Δημοκρατικοί και ο αμερικάνικος λαός… διαμαρτύρονται (ευλόγως): 1) Το να στηρίξουμε με δικά μας χρήματα τους οικονομικούς κολοσσούς δίνει εγγυήσεις εξόδου από την κρίση; 2) Τελικά οι αλεπούδες θα διατηρήσουν τη θέση τους καλοξυρισμένοι και γραβατωμένοι χωρίς να τους αποδοθεί καμιά ευθύνη; 3) Με ποιους τρόπους θα επιστραφεί το κοινωνικό μέρισμα από τις τράπεζες πίσω στο κοινωνικό σύνολο;
Να που το μάθημα της ιστορίας, όταν υπερβαίνουμε τη γεγονοτογραφική προσέγγιση, συνομιλεί κριτικά με το παρόν.
Στο youtube μπορούμε να βρούμε αρκετά βιντεάκια. Επέλεξα ένα.

Πάμε επίσκεψη στο Μουσείο; Ας διαβάσουμε πρώτα...

Πρόκειται να επισκεφτούμε στα πλαίσια μιας εκπαιδευτικής εκδρομής με την τάξη μας ένα Μουσείο ή να οργανώσουμε ένα σχέδιο εργασίας (project) με θέμα την τέχνη και να γνωρίσουμε (ψηφιακά – ηλεκτρονικά) χαρακτηριστικά έργα.
Ένας ενδιαφέρον ιστότοπος είναι η Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ι. Λάτση
Εδώ θα βρούμε τον Κύκλο των Μουσείων από όπου μπορούμε να φυλλομετρήσουμε το αντίστοιχο e-book από τα διαθέσιμα Μουσεία. Από αυτό μπορούμε να πάρουμε κείμενα, πληροφορίες, φωτογραφίες τις οποίες μπορούμε να αξιοποιήσουμε.
Επίσης διατίθεται και ο Κύκλος των Τεχνών με e-books με μερικές ενδιαφέρουσες εκδόσεις για την τέχνη.

Το Ίδρυμα Ι. Λάτση υποστηρίζει επίσης και τον Ελληνομνήμονα, μια ψηφιακή βιβλιοθήκη η οποία περιέχει όλα τα φιλοσοφικά και επιστημονικά κείμενα γραμμένα στην ελληνική γλώσσα από το 1600 έως το 1821.

Στα πλαίσια του Ελληνομνήμονα το Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Επεξεργασίας Ιστορικών Αρχείων του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών ανέλαβε να υλοποιήσει ψηφιοποίηση των χειρογράφων της ίδιας περιόδου. Τα αρχεία αφορούν τη φιλοσοφική και επιστημονική παραγωγή στον ελληνικό χώρο, κυρίως από το 17ο αιώνα και εντεύθεν. Επίσης, αφορούν περιοχές της νεότερης ελληνικής ιστορίας για τις οποίες υπάρχει έλλειψη ή μεγάλη διασπορά των σχετικών τεκμηρίων.

Στον απόηχο της εθνικής επετείου

Είναι συνηθισμένο πια κάθε χρόνο κοντά στην επέτειο της 25ης Μαρτίου να ανοίγουν οι συζητήσεις στους κύκλους των συναδέλφων εκπαιδευτικών για διάφορες πτυχές των γεγονότων που σχετίζονται με την εθνική γιορτή. Σχεδόν πάντα αναπτύσσεται ένας ιδιότυπος ανταγωνισμός ποιος θα επισημάνει μια ιστορική πτυχή που συνήθως ανατρέπει παραδομένες πεποιθήσεις, ενώ την «αιρετική» θέση διαδέχονται και αυτόματες αντιθέσεις, υπερασπιστικές της «παραδοσιακής» ιστορικής πεποίθησης. Οι αντιθέσεις αυτές θα ήταν πολύ γόνιμες και ενδιαφέρουσες, αν δεν ήταν προδικαστικά ιδεολογικά φορτισμένες σε σημείο που να καταντούν φορμαλιστικές και γι’αυτό – μοιραία- βαρετές.
Τέτοια είναι και η περίπτωση του «Κρυφού Σχολειού». «Ένας μύθος, ένας θρύλος το κρυφό σχολειό, ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός… ονομαστά σχολεία και δάσκαλοι σε πολλές πόλεις και μεγάλα χωριά και…» (θα πει η μια πλευρά)
«Ζωντανό στοιχείο, απόδειξη του βασανισμένου Ελληνισμού και της δίψας του για το οξυγόνο της παιδείας, δεν μπορούμε να μιλάμε για αρχεία, πολύ περισσότερο για αποδείξεις για κάτι που είναι «Κρυφό» (η άλλη πλευρά).
Ας δούμε τα πράγματα νηφάλια. Οι μύθοι (και ενίοτε οι θρύλοι) γεννιούνται περίπου μέσα σε αυτές τις συνθήκες:

1. Συχνά διάφοροι θρύλοι τεχνητά δημιουργούνται για την εξυπηρέτηση μιας πολιτικής ανάγκης - για την ακρίβεια, την υπηρέτηση μιας συγκεκριμένης πολιτικής σκοπιμότητας.

2. Ένας μύθος-θρύλος αποτυπώνεται ως προϊόν μιας συλλογικής ανάγκης (λ.χ. εθνικής, κοινωνικής) για να διατηρηθεί και περισωθεί το περιεχόμενό του σε ένα ελεύθερο από χωροχρονικές δεσμεύσεις πεδίο αναφοράς. Ένας μύθος, ένας θρύλος είναι ένα κατεξοχήν τέτοιο λειτουργικό εργαλείο. Έτσι λ.χ και ο θρύλος του «Μαρμαρωμένου βασιλιά» προβλήθηκε ως σύμβολο θρύλου που αποτύπωνε την ανάγκη για παραμυθία από την απώλεια, ενώ εμπεριείχε και την επακόλουθη εθνική προσδοκία για ανακατάληψη της Πόλης και εθνική αποκατάσταση. Δεν επεδίωκε (προφανώς) την αποδοχή την «ιστορικότητας» του περιγραφόμενου γεγονότος, αλλά συντηρούσε τον εθνικό προσανατολισμό (την πρωτογενή εκδοχή της ανάγκης).

3. Συνιστούν συμβολική αποτύπωση (με αλληγορικό τρόπο, με γλώσσα και μορφή υπερβατική) ιστορικών, δηλαδή πραγματικών, αναμνήσεων, ψυχολογικών βιωμάτων (ατομικών ή κοινωνικών) ή επιθυμιών. Η αρχαία ελληνική μυθολογία (έχουν γίνει πολλές μελέτες) είναι γεμάτη από τέτοιες περιπτώσεις. Η ίδια όμως η απόσταση του χρόνου που διανύθηκε αλλά και η μετουσίωση των βιωμάτων αυτών στη «γλώσσα» του θρύλου δυσχεραίνει τη διανίχνευση της αληθινής βάσης αφετηρίας του.

Στην περίπτωση του θρύλου του «Κρυφού Σχολειού», σημασία έχει το πότε αυτός συγκροτήθηκε. Η απάντηση είναι το 1821 και τα πρώτα χρόνια του ελεύθερου εθνικού βίου. Μα η θρησκεία και η Εκκλησία (αν τη θεωρήσουμε ωφελημένη απ’αυτό το μύθο) είχε την ανάγκη τότε να υποστηρίξει τη φήμη της, την απήχησή της στο λαό ή την εξουσία; Μάλλον δύσκολα συνάγεται τέτοια πιθανότητα.
Μήπως περιγράφει την ορμή της θέλησης του έθνους να συντηρήσει την αυτοσυνειδησία του έστω και σε δυσχερείς συνθήκες (γι΄αυτό και το επίθετο «κρυφό») συμβολικό αλλά και ουσιαστικό ρόλο στην οποία έπαιξε η Εκκλησία, ο κλήρος και οι μοναχοί; Μπορεί δηλαδή να μην αποδίδεται με κυριολεκτικούς (δηλ. ιστορικούς ) όρους η πραγματικότητα, αλλά η συμβολική απεικόνισή της σε λόγο αλληγορικό (λόγο επομένως κατανοητό και στον απλό λαό) αποβλέπει σε μονιμότερη συλλογική ανάμνηση.

Στην τρίτη περίπτωση δεν είναι δυνατό να πιστοποιηθεί η ιστορικότητα της συμβολοποιημένης «ανάμνησης». Άλλωστε το ίδιο το περιεχόμενο του θρύλου («Κρυφό Σχολειό») βεβαιώνει –προεξοφλεί πως δεν είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο, αφού ούτε αρχεία επίσημα υπάρχουν (δε μιλάμε για οργανωμένο κράτος–υπηρεσίες) ούτε μαρτυρίες, αφού αυτές θα ακύρωναν τη μυστικότητά του.

Τότε cui bono (επ’ωφελεία τίνος) συμπήχθηκε ο «ψευδής» κατά τ’ άλλα μύθος-θρύλος;

Αν η βάση προέλευσής του είναι λαϊκή (και όλα προς αυτό συντείνουν) τότε αυτονόητα διαφέρει και η οδός αξιολόγησής του απ’ ό,τι αν λχ. ήταν προϊόν μιας συγκροτημένης πολιτικής ή θρησκευτικής ομάδας. Προφανώς θα άλλαζε τότε και η νομιμοποιητική του βάση.