Τετάρτη, 20 Ιουλίου 2011

Η "διαισθητική κατανόηση" του Ντάνιελ Τάμμετ και "Τα ανώτερα μαθηματικά μου" του Ο. Ελύτη

[Από την ενότητα Μυρίσαι το άριστον]

XIV
Τα ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:

1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

2. Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.

3. Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.

4. Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προεξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.

5. Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.

6. Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.

7. Ένας «Αναχωρητής» για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας «Ερχόμενος».

Από τη συλλογή Ο μικρός Ναυτίλος (1988)

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση (εκδ. Ίκαρος, 2002)

Νομίζω πως το παραπάνω ποίημα "δένει" κάπως με όσα "διαισθάνεται" ο Ντάνιελ Τάμμετ (στο παρακάτω video από τον TED). Η "διαισθητική κατανόηση" στην οποία αναφέρεται περιγράφει ουσιαστικά την υπερρεαλιστική αισθητική νοημοσύνη που υπερβαίνει (ή συμπεριλαμβάνει;) τη γλωσσική σύμβαση για να την υψώσει σε ποίηση. 

Ο ίδιος όμως ο Ο. Ελύτης στην ομιλία του για την απονομή του Νόμπελ είπε:
"Τότε όμως η Ποίηση; Τι αντιπροσωπεύει μέσα σε μια τέτοια κοινωνία; Απαντώ: τον μόνο χώρο όπου η δύναμη του αριθμού δεν έχει πέραση...".

Κι όμως στον Ελύτη (στα "ανώτερα μαθηματικά μου") συνείρονται σε ένα απροσδόκητο ποιητικό σχήμα το έλλογο με τη λυρική φαντασία, ενώ η συμβατική "αριθμητική" γλώσσα εμπλουτίζεται και μεταμορφώνεται σε νέο ποιητικό σημείο.
Δείτε τους "Διαφορετικούς τρόπους γνώσης" του Ντάνιελ Τάμμετ: 


















Πάντως το 6ο σημείο του ποιήματος σαν να λειτουργεί ως διέξοδος (ή παραμυθία) στις συγκυρίες της πολιτικής - οικονομικής  επικαιρότητας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails